Aflevering 501 Een esthetiek van eenvoudige omkering

Mary Beth Edelson, Grapceva Neolithic Cave: See For Yourself, 1977, 20×20 inches. Photograph. Gevonden op: https://www.huffpost.com/entry/sara-zielinski-interviews-mary-beth-edelson_b_582e8498e4b0eaa5f14d42fa.

De eerste categorie kunst van vrouwen noemen Judith Barry en Sandy Flitterman een essentialistische positie, met kunstuitdrukkingen die zich richten op ‘vaginale’ vormen in schilderijen en sculpturen (zie aflevering 500).*

Ik denk dan bijvoorbeeld aan Carolee Schneemann met haar Interior Scroll (zie aflevering 183), Niki de St. Phalle met haar gigantische sculptuur Hon (zie aflevering 185), Ferdi Jansen met haar Wombtomb (zie ook aflevering 185), Louise Bourgeois met bijvoorbeeld haar Femme-couteau-serie, met name de marmeren (‘vlezige, vaginale vorm, die zich met scherpe punten naar de buitenwereld richt’, zie aflevering 195), en natuurlijk Judy Chicago met bijvoorbeeld haar Tampaxlithografie en menstruatiebadkamer in Womanhouse(zie aflevering 217). En zo kan ik nog wel even doorgaan, velen zijn in dit feuilleton besproken.

Niet alleen die nadruk op ‘vaginale’ vormen valt onder de essentialistische positie, ook mystiek, rituelen en het idee van een vrouwelijke mythologie spelen een rol. In dit feuilleton zijn daarvan voorbeelden te vinden. Om er twee te noemen: Ana Mendieta (bijv. afleveringen 204-215) en Mary Beth Edelson (bijv. afleveringen 291-294).

Het is volgens Barry en Flitterman mogelijk om dit soort essentialistische kunst, waarbij het lichaam een centrale rol speelt, te zien als een omkering van de traditionele westerse hiërarchie, waarbij juist de geest de hoofdrol speelt (mind over matter). Het is een esthetiek van eenvoudige omkering, schrijven ze.*

Met andere woorden, het feministisch essentialisme in de kunst keert eenvoudigweg de voorwaarden van dominantie en ondergeschiktheid om, aldus de auteurs. De vrouw (het essentiële vrouwelijke) krijgt de hoogste status in plaats van de mannelijke opperheerschappij van de patriarchale cultuur.*

Veel kunstwerken in deze categorie hebben als doel het zelfvertrouwen van vrouwen een boost te geven, het middel is de waardering van ervaringen en lichamelijke processen van vrouwen. Het gaat om het versterken van een tevreden gevoel over het feit dat je vrouw bent in een cultuur die het tegenovergestelde doet.*

*Uit: Judith Barry en Sandy Flitterman, Textual strategies: the politics of art making. In: Framing Feminism, Art and the Women’s Movement 1970-85. Eds. Roszika Parker en Griselda Pollock, Pandora Press, Londen, 1987, pp.313-321.

De komende tijd zal ik in de vorm van een feuilleton de lezer meenemen in mijn zoektocht. De zoektocht naar wat? Iets met kunst, performance, Abramović, feminisme, esthetica, filosofie. Dat wordt in de loop van de tijd duidelijk. Inhoudsopgave Feuilleton Abramović, met links per aflevering.

Aflevering 295 Alle sterke vrouwelijke voorbeelden zijn van belang

Mary Beth Edelson, Ana Mendieta, 1990s 6×8 feet, Oil on canvas. Gevonden op: https://www.huffpost.com/entry/sara-zielinski-interviews-mary-beth-edelson_b_582e8498e4b0eaa5f14d42fa

Niet alleen Mary Beth Edelson reist af op zoek naar oude culturen en rituelen (zie afleveringen 291-294), Ana Mendieta doet dat ook (zie afleveringen 203-215). De twee vrouwen kennen elkaar trouwens. Edelson noemt Mendieta in een interview ‘een goede vriendin’ die wat jonger is dan zij (huffpost.com).

Marlite Halbertsma noemt bij de derde mogelijkheid tot identificatie (zie aflevering 287), naast de kunstenaars Besty Damon (aflevering 291) en Edelson, de kunstenaar Ulrike Rosenbach (zie ook afleveringen 145 en 156). (feministische kunst internationaal, 1978, p.54-55)

‘In het werk van Ulrike Rosenbach staan begrippen als identificatie en energie-uitwisseling centraal, al is bij haar de uitkomst van dit proces onzeker en niet zonder tragiek’, schrijft Halbertsma. ‘Vrouwen zijn in de loop van de tijd zoveel van hun eigen tradities kwijtgeraakt, dat hun identiteit niet dan na lang zoeken gevonden kan worden. Het heeft geen zin de geschiedenis eenvoudig om te draaien en de opofferende Madonna door de agressieve Amazone te vervangen. Dit leidt tot zelfdestructie’, aldus Halbertsma (1978, p.55).

Ze sluit haar artikel Sterke voorbeelden af met het volgende: ‘Identificatie is een proces van toe-eigening. Omdat de patriarchale maatschappij vrouwen weinig positiefs te bieden heeft, zijn alle sterke vrouwelijke voorbeelden van belang om ons te helpen bij het scheppen van onze eigen feministische normen en waarden.’ (1978, p.55)

Het laatste artikel in de tentoonstellingscatalogus feministische kunst internationaal (1978, p.97-100) gaat over de nieuwe kunstvormen performance, video en film. Kunstvormen die vrouwen zo gretig omarmden omdat ze nog nauwelijks ‘besmet’ waren door patriarchale invloeden.

De komende tijd zal ik in de vorm van een feuilleton de lezer meenemen in mijn zoektocht. De zoektocht naar wat? Iets met kunst, performance, Abramović, feminisme, esthetica, filosofie. Dat wordt in de loop van de tijd duidelijk. Inhoudsopgave Feuilleton Abramović, met links per aflevering.

Aflevering 216 Je kunst uittillen boven materialiteit, tijd en ruimte

Ana Mendieta. Foto gevonden op: https://repeatingislands.com/2014/11/18/ana-mendietas-artwork-comes-to-life-in-berlin/.

De afleveringen over Ana Mendieta (204-215) vallen grotendeels onder punt 2 van Rosa Lindenburg: woede over de lichamelijke geconditioneerdheid van de vrouw (zie aflevering 202), waarbij de nadruk op het thema verkrachting ligt.

Mendieta heeft veel aandacht besteed aan dit thema in tekeningen, sculpturen, performances, foto’s, video’s en installaties. Maar, zo wil ik toch nog even noemen, ze behandelt ook andere grote thema’s, zoals identiteit, gender, leven en dood, geweld en liefde, seks, wedergeboorte, ontworteldheid, bronnen en thuisland.

Natuurlijk gebruikt ze talloze materialen, zoals in de vorige afleveringen is voorbijgekomen. Meestal pakt ze wat voorhanden ligt in de natuur, zoals aarde, modder, veren, blaadjes, takken, bomen, schelpen, gras, ijs, rots, schors, mos, zand, maar ze gaat ook wel op pad om bijvoorbeeld bloemen en buskruit te kopen. Andere materialen die ze gebruikt, zoals as, was en kokosnoot … tja, dat kun je in Mexico in de natuur vinden, maar je moet er wel iets voor doen, het ligt niet voor het oprapen. Ze kan zelf as maken door een fik te stoken, was is van bomen te halen en de kokosnoten groeien hoog in de bomen. Het zou zomaar kunnen dat ze dat toch gewoon gekocht heeft. Voor bloed zal ze vast en zeker de slager hebben opgezocht.

Hoe dan ook, het belang ligt voor Mendieta niet bij waarmee ze haar werk maakt, maar hoe ze in haar werk verleden, heden en toekomst kan vermengen, hoe ze iets kan uittillen boven de materialiteit, tijd en ruimte.

Als je haar al bij een stroming zou willen plaatsen, moet je het zoeken bij de stromingen uit de jaren 1970, die het doel hadden de culturele, politieke, maatschappelijke en omgevingsconcepten opnieuw te bezien en te herzien: Land Art, Body Art, Conceptuele kunst, performance en minimale kunst. Mendieta neemt een zeer persoonlijke positie in tussen die vele stromingen.

Haar werk is aarde, wind, water en vuur, de fundamentele elementen van het leven en waaraan ze de status van goddelijkheid toekende. Of misschien is het beter om van bovennatuurlijkheid te spreken dan van goddelijkheid, omdat Mendieta via haar werk wel haar verbondenheid met het universum wil herstellen, maar daarbij gebruikmaakt van de aarde, het aardse, de natuur en haar lichaam. Een zijn met de aarde is die verbintenis met het universum, is natuur en boven de natuur. Bij goddelijkheid denk je al gauw aan iets ver weg, buiten de mens, niet verbonden met aarde en natuur.

In het feminisme, de feministische beweging van de jaren 1970, wordt deze visie gedeeld. Mendieta is niet officieel toegetreden tot de beweging, ze blijft liever vrij, al deelt ze wel veel van de feministische ambities.

Doorbreekt zij ook taboes over het vrouwelijk lichaam en seksualiteit?

Bronnen:

  • Ana Mendieta. She Got Love, 2013, Skira, edited by Beatrice Merz and Olga Gambari.
  • Feminist Avant-garde: Art of the 1970s : the Sammlung Verbund Collection, Vienna, 2016, Gabriele Schor, Prestel Verlag, p.341-345.
  • Linda Montano, An Interview with Ana Mendieta, Sulfur 8, no.1, Spring 1988. In:Ana Mendieta. She Got Love, 2013, Skira, p.200-207. (Het interview is gehouden toen Mendieta in Rome was, zo blijkt uit het gesprek zelf. De precieze datering heb ik ondanks veel gezoek niet kunnen achterhalen, maar in 1983 kreeg ze de Rome Prijs van de Amerikaanse Academie in Rome. Haar nicht Raquel Cecilia Mendieta vertelt in een van de filmpjes (zie hieronder) dat ze de laatste paar jaar van haar leven in Rome was, dus de periodisering moet 1983-1985 zijn.)
  • Olga Viso, Unseen Mendieta. The Unpublished Works of Ana Mendieta, 2008, Prestel.
  • Vrouw|en Kunst, 2002, Taschen, p.342-347.
  • WACK! art and the feminist revolution, 2007, Mitt Press, London, edited by Lisa Gabrielle Mark, p.265-266.

Internetbronnen: Aware, Corazón Pictures, studio international, artnet,Cuban art news, YouTube: Raquel Cecilia Mendieta: The Films of Ana Mendieta (half uur durende lezing met beeldmateriaal); Ana Mendieta: Traces/Stopy | Krátký dokument | Galerie Rudolfinum (met mooie beelden van haar kunstwerken); Hayward Gallery Exhibition Trailer: Ana Mendieta, Traces (het enige filmpje dat ik heb kunnen vinden waarop Ana Mendieta zélf heel even aan het woord is).

De komende tijd zal ik in de vorm van een feuilleton de lezer meenemen in mijn zoektocht. De zoektocht naar wat? Iets met kunst, performance, Abramović, feminisme, esthetica, filosofie. Dat wordt in de loop van de tijd duidelijk. Inhoudsopgave Feuilleton Abramović, met links per aflevering.

Aflevering 215 Ana Mendieta: Waar kunst echt over gaat is historische verbondenheid!

Ana Mendieta, Untitled, 1983, sand and binder on wood, 160 x 93 x 5.1 cm, 63 x 37 3/8 x 2 inches, Courtesy Galerie Lelong, New York, © The Estate of Ana Mendieta Collection. Gevonden op: https://awarewomenartists.com/en/artiste/ana-mendieta/.

Ter afronding van deze verdiepende serie over Ana Mendieta (zie afleveringen 204-214), maak ik een sprong in de tijd naar 1983. Dankzij de Rome Prijs van de Amerikaanse Academie in Rome, zit ze op dat moment daar en heeft voor het eerst een atelier. Tot die tijd heeft ze altijd zonder atelier gewerkt. Minstens tien jaar was ze in de natuur om daar haar bijdragen te leveren. Ze heeft talloze natuurkunstwerken gemaakt, met of zonder inzet van haar eigen lichaam. Hoe pakt ze het aan met het werken binnen vier muren?

Ze heeft altijd problemen gehad met het idee van binnen werken, omdat ze niet het gevoel heeft dat ze de natuur kan namaken. ‘Installation is a fake art’, vertelt ze Linda Montano (zie Bronnen). Dus heeft ze zichzelf de opdracht gegeven met dit probleem, binnen werken, aan de slag te gaan.

Ze vindt een manier: werken met zand, met aarde, en dat mengen met een bindmiddel, waarvan ze vervolgens sculpturen maakt. Ze is er zeer tevreden over, omdat ze dezelfde textuur krijgt als buiten. Toen ze op een dag, na wekenlang hard doorwerken, haar studio binnenkwam, zag ze dat de sculpturen een echte presentie hebben, een lading. Een vriend van haar had zand meegenomen uit Egypte en voor haar gevoel heeft de sculptuur met dat zand een Egyptische lading gekregen.

In Rome heeft Mendieta de kans om naar Malta te gaan, een klein eiland in het midden van de Middellandse zee waar de oudste Neolithische tempels zijn. ‘Hun cultuur was matriarchaal’, vertelt ze Linda Montano, ‘en gebaseerd op het beeld van een seksloze dikke vrouw. Ze lijkt niet op de Venus van Willendorf, deze heeft een rok aan en slaapt. Een theorie beweert dat ze van een cultuur van slaap en dood komt. De tempels van Malta hebben dezelfde vorm als deze grote dikke vrouw, en er was er een uitgesneden in een grot met rode spiralen op het plafond geschilderd. Ik ging er naar binnen en het voelde alsof ik in een grote baarmoeder was. Dat is waar kunst echt over gaat – de historische verbondenheid.’

Er valt natuurlijk nog veel meer over Ana Mendieta en haar werk te vertellen, en wie weet komt dat later nog aan bod. Nu wil ik graag verder met punt 3 van Rosa Lindenburg haar handzame lijstje onderwerpen waarmee feministische kunstenaars zich bezighouden: taboes over vrouwelijk lichaam en seksualiteit doorbreken (zie aflevering 202).

Bronnen:

  • Ana Mendieta. She Got Love, 2013, Skira, edited by Beatrice Merz and Olga Gambari.
  • Feminist Avant-garde: Art of the 1970s : the Sammlung Verbund Collection, Vienna, 2016, Gabriele Schor, Prestel Verlag, p.341-345.
  • Linda Montano, An Interview with Ana Mendieta, Sulfur 8, no.1, Spring 1988. In:Ana Mendieta. She Got Love, 2013, Skira, p.200-207. (Het interview is gehouden toen Mendieta in Rome was, zo blijkt uit het gesprek zelf. De precieze datering heb ik ondanks veel gezoek niet kunnen achterhalen, maar in 1983 kreeg ze de Rome Prijs van de Amerikaanse Academie in Rome. Haar nicht Raquel Cecilia Mendieta vertelt in een van de filmpjes (zie hieronder) dat ze de laatste paar jaar van haar leven in Rome was, dus de periodisering moet 1983-1985 zijn.)
  • Olga Viso, Unseen Mendieta. The Unpublished Works of Ana Mendieta, 2008, Prestel.
  • Vrouw|en Kunst, 2002, Taschen, p.342-347.
  • WACK! art and the feminist revolution, 2007, Mitt Press, London, edited by Lisa Gabrielle Mark, p.265-266.

Internetbronnen: Aware, Corazón Pictures, studio international, artnet,Cuban art news, YouTube: Raquel Cecilia Mendieta: The Films of Ana Mendieta (half uur durende lezing met beeldmateriaal); Ana Mendieta: Traces/Stopy | Krátký dokument | Galerie Rudolfinum (met mooie beelden van haar kunstwerken); Hayward Gallery Exhibition Trailer: Ana Mendieta, Traces (het enige filmpje dat ik heb kunnen vinden waarop Ana Mendieta zélf heel even aan het woord is).

De komende tijd zal ik in de vorm van een feuilleton de lezer meenemen in mijn zoektocht. De zoektocht naar wat? Iets met kunst, performance, Abramović, feminisme, esthetica, filosofie. Dat wordt in de loop van de tijd duidelijk. Inhoudsopgave Feuilleton Abramović, met links per aflevering.

Aflevering 214 Ana Mendieta in het land van de begrafenisrituelen en tradities

Ana Mendieta, Silueta Works in Mexico, 1973–77/1991. Pigmented inkjet prints, four parts, 13 1/4 x 20 inches (33.7 x 50.8 cm); eight parts, 20 x 13 1/4 inches (50.8 x 33.7 cm). Gift of Barbara Lee, The Barbara Lee Collection of Art by Women. Courtesy the Galerie Lelong. © The Estate of Ana Mendieta Collection, LLC. Gevonden op: https://www.icaboston.org/art/ana-mendieta/silueta-works-mexico.

In Mexico (zie aflevering 213) vindt Ana Mendieta de samensmelting van inheemse en Europese culturen die ze (her)kent uit haar eigen Cubaanse erfenis. Mexico wordt al snel een plaatsvervangend thuisland, met haar rijke ceremonies en rituelen, haar kunstvormen en de obsessie met de dood. Het land heeft vele begrafenisrituelen en tradities en vooral de viering van de Dag van de Doden pluist Mendieta helemaal uit. Ze leest over Mexico en verdiept zich in het leven van Frida Kahlo en Diego Rivera.

Mexico is in de jaren 1960 en 1970 aanlokkelijk voor veel kunstenaars en intellectuelen op zoek naar persoonlijke en artistieke vrijheid, om dingen op een heel andere manier te gaan zien en los te komen van de eigen culturele bagage.

Samen met Hans Breder, haar partner in kunst en liefde (zie aflevering 205), onderzoekt Mendieta kleine dorpjes in Mexico, archeologische sites en verlaten plekken. Ze is uit op de meest duidelijke expressies van de samensmelting van inheemse en Europese culturen. Haar interesse gaat uit naar overeenkomsten in culturen, van nu tot in het verre verleden, de rituelen die verbonden zijn met wedergeboorte, zuivering en reiniging, en de Jungiaanse theorie over universele archetypen.

Mendieta volgt ook bij de totstandkoming van haar aarde-lichaam werken en de Siluetas het werkproces van drie stappen: conceptontwikkeling, uitvoering, en documentatie (zie aflevering 205), waarbij ze de voorbereiding en planning heel nauwkeurig uitwerkt. Ze heeft eindeloos veel Siluetas gemaakt, sommige uitgesproken, expressief, niet te missen in het landschap, andere verborgen, bijna helemaal verdwenen in de bodem van de aarde. Ze maakt gebruik van materiaal uit de omgeving, maar ook bloed en rode verf, en probeert van alles uit met aarde (modder, stenen), water (zee, meer, beek, rivier), vuur en lucht in de vorm van vogelveren.

Volgens Olga Viso (zie Bronnen) werkt Mendieta opzettelijk tegengesteld aan de monumentale gebaren die haar mannelijke tijdgenoten en Land Art-kunstenaars, zoals Robert Smithson, maken. (Zie over Land Art de afleveringen 75 en 76 en over Smithson De (on)zichtbaarheid van een werk.) Toch lijkt haar werk groter dan het is, omdat ze zelden volledig zicht biedt op de grootte van de plek waar ze bezig is. Als ze al overzichtsbeelden maakt van haar werkplek, dan kiest ze uiteindelijk voor het meest bijgesneden beeld van haar kunstwerk.

In Mexico maakt ze ook het werk waar Rosa Lindenburg in aflevering 203 naar verwees: het verstilde lichaam onder een bebloed laken. Het blijkt het werk Mutilated body on Landscape (1973) te zijn. Het werk is uitgevoerd op het dak van Hotel Principal in Oaxaca, Mexico, een hotel waar Mendieta en Breder verblijven in de jaren 1970. Mendieta heeft haar acties als gevolg van de schokkende gebeurtenis op de campus nog vers in het geheugen, bijvoorbeeld de werken Bloody Mattresses of People Looking at Blood, Moffit (zie aflevering 210-212). Met behulp van een laken uit het hotel, het hart van een dier, bloed en zichzelf onder het laken, brengt ze volgens Olga Viso die werken in Iowa naar een nieuw metaforisch niveau.

Bronnen:

  • Ana Mendieta. She Got Love, 2013, Skira, edited by Beatrice Merz and Olga Gambari.
  • Feminist Avant-garde: Art of the 1970s : the Sammlung Verbund Collection, Vienna, 2016, Gabriele Schor, Prestel Verlag, p.341-345.
  • Linda Montano, An Interview with Ana Mendieta, Sulfur 8, no.1, Spring 1988. In:Ana Mendieta. She Got Love, 2013, Skira, p.200-207. (Het interview is gehouden toen Mendieta in Rome was, zo blijkt uit het gesprek zelf. De precieze datering heb ik ondanks veel gezoek niet kunnen achterhalen, maar in 1983 kreeg ze de Rome Prijs van de Amerikaanse Academie in Rome. Haar nicht Raquel Cecilia Mendieta vertelt in een van de filmpjes (zie hieronder) dat ze de laatste paar jaar van haar leven in Rome was, dus de periodisering moet 1983-1985 zijn.)
  • Olga Viso, Unseen Mendieta. The Unpublished Works of Ana Mendieta, 2008, Prestel.
  • Vrouw|en Kunst, 2002, Taschen, p.342-347.
  • WACK! art and the feminist revolution, 2007, Mitt Press, London, edited by Lisa Gabrielle Mark, p.265-266.

Internetbronnen: Aware, Corazón Pictures, studio international, artnet,Cuban art news, YouTube: Raquel Cecilia Mendieta: The Films of Ana Mendieta (half uur durende lezing met beeldmateriaal); Ana Mendieta: Traces/Stopy | Krátký dokument | Galerie Rudolfinum (met mooie beelden van haar kunstwerken); Hayward Gallery Exhibition Trailer: Ana Mendieta, Traces (het enige filmpje dat ik heb kunnen vinden waarop Ana Mendieta zélf heel even aan het woord is).

De komende tijd zal ik in de vorm van een feuilleton de lezer meenemen in mijn zoektocht. De zoektocht naar wat? Iets met kunst, performance, Abramović, feminisme, esthetica, filosofie. Dat wordt in de loop van de tijd duidelijk. Inhoudsopgave Feuilleton Abramović, met links per aflevering.

Aflevering 213 Ana Mendieta: banden met het universum herstellen

Ana Mendieta, Imagen de Yagul, from the series Silueta Works in Mexico 1973-1977, 1973. Gevonden op: https://www.artsy.net/artwork/ana-mendieta-imagen-de-yagul-from-the-series-silueta-works-in-mexico-1973-1977.

In de zomer van 1973 gaat Ana Mendieta voor de tweede keer naar Mexico. Ze was daar in 1971 voor de eerste keer en deed toen archeologisch veldonderzoek, een zomercursus voor de universiteit van Iowa, dezelfde universiteit waar ze haar kunstopleiding in schilderen volgde. Na dat eerste verblijf in Mexico maakt ze haar eerste earth-body work (aarde-lichaam werk): Grass on Woman, een soort performance waarbij ze naakt op haar buik op het groene gras ligt en medestudenten haar met verse stukken gras bedekken tot ze lijkt samen te smelten met het landschap (zie aflevering 204).

Die tweede keer, in 1973, is ze er met een groep medestudenten die allemaal meedoen aan het intermediaprogramma van Hans Breder (zie aflevering 205). Daar ontvlamt het in 1971 aangewakkerde vuurtje verder. Haar zoektocht naar kracht en magie, haar plek op aarde en wie zij is, krijgt een diepere afdruk in de materie die moeder aarde biedt: Mendieta gaat silhouetten maken, buiten, haar zogenoemde Silueta’s. Op een precolumbiaanse archeologische site, niet ver van Oaxaca, maakt ze haar eerste: Imagen de Yagul (Beeld van Yagul).

In het interview met Linda M. Montano (zie Bronnen) vertelt Mendieta over dit werk:

In 1973 deed ik mijn eerste werk in een Azteken tombe dat bedekt was met onkruid en grassen – die begroeiing deed me denken aan tijd. Ik kocht bloemen op de markt, ging in de tombe liggen en lag daar bedekt met witte bloemen. De analogie was dat ik bedekt was door tijd en historie.

Volgens Olga Gambari koos Mendieta bij Imagen de Yagul een manier van werken die volkomen en plein air was, in nauw contact met het landschap. Ze schrijft over Mendieta: ‘Ze verklaarde de wording van de Siluetas als een manifestatie van haar streven haar plaats te vinden, haar context in de natuur. Ze vertelde hoe ze direct in situ werkte, op de eenvoudigst mogelijke manier, alleen als het even kon, een serie rituele handelingen volbrengend.’ (Gambari, in Ana Mendieta. She Got Love, 2013, p. 48, zie Bronnen.)

In Unseen Mendieta (p.109, zie Bronnen) staat ook een citaat van Mendieta over haar werk in de natuur:

Ik heb een dialoog gevoerd tussen het landschap en het vrouwelijk lichaam (gebaseerd op mijn eigen silhouet). Ik geloof dat dit een direct gevolg is van het feit dat ik tijdens mijn adolescentie uit mijn thuisland ben weggerukt. Ik ben overweldigd door het gevoel dat ik uit de baarmoeder ben geworpen (de natuur). Mijn kunst is een manier om de banden die me binden aan het universum te herstellen.

Haar verleden is besproken in aflevering 204. De onverzadigbare zoektocht van Ana Mendieta naar de oorsprong, leidt tot een diepe fascinatie voor geschiedenis.

Bronnen:

  • Ana Mendieta. She Got Love, 2013, Skira, edited by Beatrice Merz and Olga Gambari.
  • Feminist Avant-garde: Art of the 1970s : the Sammlung Verbund Collection, Vienna, 2016, Gabriele Schor, Prestel Verlag, p.341-345.
  • Linda Montano, An Interview with Ana Mendieta, Sulfur 8, no.1, Spring 1988. In:Ana Mendieta. She Got Love, 2013, Skira, p.200-207. (Het interview is gehouden toen Mendieta in Rome was, zo blijkt uit het gesprek zelf. De precieze datering heb ik ondanks veel gezoek niet kunnen achterhalen, maar in 1983 kreeg ze de Rome Prijs van de Amerikaanse Academie in Rome. Haar nicht Raquel Cecilia Mendieta vertelt in een van de filmpjes (zie hieronder) dat ze de laatste paar jaar van haar leven in Rome was, dus de periodisering moet 1983-1985 zijn.)
  • Olga Viso, Unseen Mendieta. The Unpublished Works of Ana Mendieta, 2008, Prestel.
  • Vrouw|en Kunst, 2002, Taschen, p.342-347.
  • WACK! art and the feminist revolution, 2007, Mitt Press, London, edited by Lisa Gabrielle Mark, p.265-266.

Internetbronnen: Aware, Corazón Pictures, studio international, artnet,Cuban art news, YouTube: Raquel Cecilia Mendieta: The Films of Ana Mendieta (half uur durende lezing met beeldmateriaal); Ana Mendieta: Traces/Stopy | Krátký dokument | Galerie Rudolfinum (met mooie beelden van haar kunstwerken); Hayward Gallery Exhibition Trailer: Ana Mendieta, Traces (het enige filmpje dat ik heb kunnen vinden waarop Ana Mendieta zélf heel even aan het woord is).

De komende tijd zal ik in de vorm van een feuilleton de lezer meenemen in mijn zoektocht. De zoektocht naar wat? Iets met kunst, performance, Abramović, feminisme, esthetica, filosofie. Dat wordt in de loop van de tijd duidelijk. Inhoudsopgave Feuilleton Abramović, met links per aflevering.

Aflevering 212 Ana Mendieta: Kan het geen hond iets schelen?

Kunstwerk van Ana Mendieta. Documentation of an untitled performance with flowers, 1973. Foto: Susan Hol, in 2019 genomen uit eigen exemplaar Unseen Mendieta, van Olga Viso, uitgeverij Prestel, 2008, p. 30-31.

Ana Mendieta maakte volgens Artforum haar People Looking at Blood, Moffit (1973, zie aflevering 211) twee maanden na de verkrachting en moord van een medestudent aan de Universiteit van Iowa. De bloederige massa op de stoep voor deur naar het appartementencomplex van Mendieta gaat over geweld, maar niet het geweld van het grote geheel, zoals de Cubaanse revolutie die zo’n grote rol in haar eigen leven speelt. Het gaat over het geweld binnen de grenzen van het dagelijks leven.

Mendieta ondernam deze actie dus in de nasleep van de schokkende gebeurtenis op de campus. Ze wil blijkbaar blijven ‘schreeuwen’ over dit geweld tegen vrouwen, het onrecht van de criminele daad, maar ook de neiging het geweld tegen vrouwen zo diep mogelijk te verstoppen.

Artforum: ‘Als een vrouw wordt vermoord en niemand staat erbij stil, doet het er dan nog steeds toe? Mendieta benadrukt dat huiselijke vormen van geweld wél waarneembaar zijn – als er maar iemand bereid is te kijken.’

Het gedrag van de voorbijgangers – kijken en snel doorlopen – is iets dat je in de hele gemeenschap terugziet. Er is een algeheel tekortschieten in het erkennen en aanpakken van het lijden van degenen die onzichtbaar zijn gemaakt door hun anders-zijn.

Volgens Artforum is People Looking at Blood, Moffiteen belangrijk werk in Mendieta’s oeuvre: ‘Het bevat motieven die essentieel blijven voor het werk van de kunstenaar:

  • onderzoek naar gendergerelateerd geweld;
  • waarneming (perceptie) van onzichtbare verschillen;
  • ‘aanwezigheid’ van ontbrekende lichamen;
  • creëren van kunst buiten traditionele locaties;
  • gebruik van film en fotografie om de impressies te documenteren van ontmoetingen tussen lichaam en wereld.’

Volgens Barbara Hess bleef Mendieta door gebruik te maken van haar lichaam en organisch materiaal, zoals bloed, op kritische afstand van de conceptuele kunst uit de jaren zeventig, waarvan ze vond dat deze door mannen werd gedomineerd en ‘buitengewoon gladjes’ was (Vrouw|en Kunst, 2002, p.347, zie Bronnen). En Stephanie Rosenthal schrijft in Feminist Avant-garde: Art of the 1970s (2016, p.341, zie Bronnen) dat de bloederige werken Ana Mendieta een soort buitenstaander maakte in de klas (het intermediaprogramma) van Hans Breder (zie aflevering 205), omdat zij de enige student was die niet op de gebruikelijke manier conceptuele kunst maakte en bovendien ook nog de enige vrouw was.

‘Ik snapte het gewoon helemaal’, citeert Rosenthal Ana Mendieta, ‘omdat ik met bloed en met mijn lichaam werkte. De mannen gingen helemaal op in conceptuele kunst en deden dingen die erg clean waren.’

In 1973 maakt ze ook Sweating Blood, waarbij bloed van haar voorhoofd over haar gezicht loopt. Ze heeft haar ogen gesloten, waardoor het gezicht enigszins als een masker aandoet, of lijkt op een boeddha in diepe meditatie. In het filmpje bij aflevering 204 is hiervan bewegend beeld te zien. Wel goed kijken, want het druipende bloed is niet heel duidelijk zichtbaar. In groot contrast met dit bloederige zelfportret is haar zelfportret met bloemen, óók in 1973 gemaakt. Of eigenlijk is het een performance, gehouden in de intermedia studio in Iowa. Mendieta transformeert haar kenmerken door een voor een witte bloemen rondom haar hoofd en voor haar gezicht te schikken. Ze wordt letterlijk een bos bloemen en verdwijnt zelf tussen de bloemblaadjes en stelen.

Hoewel dit veel lieflijker aandoet dan de bloederige werken, is het onderliggende thema steeds weer: transformatie, op wat voor manier dan ook.

Bronnen:

  • Ana Mendieta. She Got Love, 2013, Skira, edited by Beatrice Merz and Olga Gambari.
  • Feminist Avant-garde: Art of the 1970s : the Sammlung Verbund Collection, Vienna, 2016, Gabriele Schor, Prestel Verlag, p.341-345.
  • Linda Montano, An Interview with Ana Mendieta, Sulfur 8, no.1, Spring 1988. In:Ana Mendieta. She Got Love, 2013, Skira, p.200-207. (Het interview is gehouden toen Mendieta in Rome was, zo blijkt uit het gesprek zelf. De precieze datering heb ik ondanks veel gezoek niet kunnen achterhalen, maar in 1983 kreeg ze de Rome Prijs van de Amerikaanse Academie in Rome. Haar nicht Raquel Cecilia Mendieta vertelt in een van de filmpjes (zie hieronder) dat ze de laatste paar jaar van haar leven in Rome was, dus de periodisering moet 1983-1985 zijn.)
  • Olga Viso, Unseen Mendieta. The Unpublished Works of Ana Mendieta, 2008, Prestel.
  • Vrouw|en Kunst, 2002, Taschen, p.342-347.
  • WACK! art and the feminist revolution, 2007, Mitt Press, London, edited by Lisa Gabrielle Mark, p.265-266.

Internetbronnen: Aware, Corazón Pictures, studio international, artnet,Cuban art news, YouTube: Raquel Cecilia Mendieta: The Films of Ana Mendieta (half uur durende lezing met beeldmateriaal); Ana Mendieta: Traces/Stopy | Krátký dokument | Galerie Rudolfinum (met mooie beelden van haar kunstwerken); Hayward Gallery Exhibition Trailer: Ana Mendieta, Traces (het enige filmpje dat ik heb kunnen vinden waarop Ana Mendieta zélf heel even aan het woord is).

De komende tijd zal ik in de vorm van een feuilleton de lezer meenemen in mijn zoektocht. De zoektocht naar wat? Iets met kunst, performance, Abramović, feminisme, esthetica, filosofie. Dat wordt in de loop van de tijd duidelijk. Inhoudsopgave Feuilleton Abramović, met links per aflevering.

Aflevering 211 Ana Mendieta experimenteert met verbeeldingswaarneming

Ana Mendieta, People Looking at Blood, Moffitt Building Piece, 1973, two 35-mm color slides. © The Estate of Ana Mendieta Collection, LLC. Gevonden op: https://www.artforum.com/print/201509/bodily-rites-the-films-of-ana-mendieta-55531.

In de loop van de vroege jaren 1970 verschuift Ana Mendieta’s werkpraktijk van live performance naar de meer sculpturale tableaux, zoals Rape Scene, dat ze zelf Rape Tableau noemde, Rape performance en Bloody Mattresses (zie aflevering 210). Vaak speelt ze in deze werken met de verbeeldingswaarneming. Dit fenomeen heb ik besproken in aflevering 18 (en deels in de afleveringen 19 en 20). Het betekent dat de toeschouwer aan de hand van de getoonde beelden iets waarneemt dat afwezig is.

In aflevering 18 beschreef ik het voorbeeld uit Robert Bresson’s film L’argent, een man die een vrouw een klap geeft, maar je hoort alleen de klap en ziet koffie over de rand van de kom klotsen die de vrouw in haar handen heeft. Als toeschouwer neem je de klap waar, maar ziet deze niet.

Die wijsheid over verbeeldingswaarneming deed ik op tijdens mijn filosofiestudie aan de Universiteit Utrecht. In het kader van die studie kwam ik een fascinerend werk van Ilja Kabakov tegen, een installatie met de welluidende titel The Man Who Flew Into Space From His Apartment. Dat werk deed me denken aan veel van wat ik had geleerd in mijn dramaopleiding. Kabakov heeft een ruimte gecreëerd (decorbouw), compleet met posters en ontwerptekeningen op de muren, waarin in het midden een zitting van een stoel aan dikke springveren en touwen hangt. Op de grond staat een paar schoenen en in het plafond zit een groot gat. Hier is een man de ruimte in gevlogen vanuit zijn appartement, helpt de titel je bedenken bij dit werk. Alleen, er is geen man te zien. De inrichting van de ruimte geeft je alle kans om je verbeeldingswaarneming in te schakelen.

Dat werk van Kabakov is vergelijkbaar met de nieuwe richting die Ana Mendieta is ingeslagen. Kabakov begon met zijn installaties in de jaren 1980, Mendieta deed dat al in 1973. Als ik indertijd van haar bestaan had geweten, had ik haar als voorbeeld voor mijn afstudeerscriptie gekozen.

Een belangrijk werk in deze verschuiving naar stilstaande beelden is People Looking at Blood, Moffit, 1973, 35 mm kleurendia’s. Op Artforum staat een mooie beschrijving van dit werk:

‘Er is iets mis in het eerste shot van Ana Mendieta’s film Moffitt Building Piece, 1973. Het beeld is van een gewone witte buitenkant [van een gebouw], met een glazen deur en een etalage, beide gemaskeerd door jaloezieën. Noch het adresnummer (230), noch de ouderwetse letters (H.F. MOFFITT) geven veel aanwijzingen. Maar na een paar momenten kantelt de camera naar wat lijkt op een bloedvlek op het trottoir voor de aangrenzende deur. De vlek lijkt niet op zijn plaats, want niets anders in de scène voorspelt geweld. Voordat we de kans krijgen om erachter te komen wat er is gebeurd, zoomt de camera ongeduldig in op het gemorste bloed, erop wijzend dat we getuigen zijn, zelfs als voorbijgangers dat niet doen. De drempel wordt niet zomaar verzadigd door een vloeistof, hier is sprake van griezelige materie.

Het is de deur naar het appartementencomplex van Mendieta in Iowa City, 1973. Ze heeft bloed gegoten bij de ingang en er ingewanden bij gelegd. Haar zus heeft zich verschanst in een geparkeerde auto aan de voorkant en filmt de reacties van voetgangers door het autoraam. Mendieta zelf fotografeert de scène.’

De bloedvlekken kan niemand iets schelen, iedereen loopt gewoon door na een snelle blik op de smurrie. Een enkeling blijft iets langer staan, maar doet verder niets. Wat gebeurt er met die mensen? Gaat hun verbeeldingswaarneming niet werken? Zijn ze bang, onverschillig? Er is geen slachtoffer, geen bloederig ‘lijk’, zoals in Rape Scene (zie aflevering 210) Er is alleen een bloederige massa als bewijs van … iets afschuwelijks in ieder geval.

Waarom maakt Mendieta dit werk?

Bronnen:

  • Ana Mendieta. She Got Love, 2013, Skira, edited by Beatrice Merz and Olga Gambari.
  • Feminist Avant-garde: Art of the 1970s : the Sammlung Verbund Collection, Vienna, 2016, Gabriele Schor, Prestel Verlag, p.341-345.
  • Linda Montano, An Interview with Ana Mendieta, Sulfur 8, no.1, Spring 1988. In:Ana Mendieta. She Got Love, 2013, Skira, p.200-207. (Het interview is gehouden toen Mendieta in Rome was, zo blijkt uit het gesprek zelf. De precieze datering heb ik ondanks veel gezoek niet kunnen achterhalen, maar in 1983 kreeg ze de Rome Prijs van de Amerikaanse Academie in Rome. Haar nicht Raquel Cecilia Mendieta vertelt in een van de filmpjes (zie hieronder) dat ze de laatste paar jaar van haar leven in Rome was, dus de periodisering moet 1983-1985 zijn.)
  • Olga Viso, Unseen Mendieta. The Unpublished Works of Ana Mendieta, 2008, Prestel.
  • Vrouw|en Kunst, 2002, Taschen, p.342-347.
  • WACK! art and the feminist revolution, 2007, Mitt Press, London, edited by Lisa Gabrielle Mark, p.265-266.

Internetbronnen: Aware, Corazón Pictures, studio international, artnet,Cuban art news, YouTube: Raquel Cecilia Mendieta: The Films of Ana Mendieta (half uur durende lezing met beeldmateriaal); Ana Mendieta: Traces/Stopy | Krátký dokument | Galerie Rudolfinum (met mooie beelden van haar kunstwerken); Hayward Gallery Exhibition Trailer: Ana Mendieta, Traces (het enige filmpje dat ik heb kunnen vinden waarop Ana Mendieta zélf heel even aan het woord is).

De komende tijd zal ik in de vorm van een feuilleton de lezer meenemen in mijn zoektocht. De zoektocht naar wat? Iets met kunst, performance, Abramović, feminisme, esthetica, filosofie. Dat wordt in de loop van de tijd duidelijk. Inhoudsopgave Feuilleton Abramović, met links per aflevering.

Aflevering 210 Ana Mendieta’s meest schokkende performances

Kunstwerk van Ana Mendieta. De performance Bloody Mattresses, 1973. Foto: Susan Hol, in 2019 genomen uit eigen exemplaar Unseen Mendieta, van Olga Viso, uitgeverij Prestel, 2008.

Het verhaal gaat dat Ana Mendieta zo aangegrepen was door de verkrachting en moord van een student van haar eigen universiteitscampus, dat ze als antwoord daarop de schokkende performance Rape Scene (1973, zie ook aflevering 209) heeft gedaan.

Ik snap dat ze het zelf Rape Tableau noemde, want de performance heeft meer weg van een mise-en-scène, een stilstaande ‘toneelschikking’, ofwel tableau vivant.

Ze situeert dit tableau in haar eigen appartement. De deur staat op een kier. Wie het wil zien – de door Mendieta uitgenodigde mensen –, moet door die kier naar binnen. Mendieta ligt met haar bovenlichaam op een witte met bloed besmeurde tafel en om haar hoofd ligt een plas bloed. Ze is gekleed in een korte blauw-witgeruite blouse. Haar armen liggen uitgestrekt voor haar met bloed aan de mouwen. Touwen kronkelen over haar onderarmen en polsen en eindigen in een stevige knoop om een tafelpoot.

Haar bovenlichaam, hoofd en uitgestrekte vastgebonden armen liggen dwars over het tafelblad, haar voeten staan op de grond, met een bebloede groene onderbroek op haar enkels. Een tafelpoot staat op de onderbroek, zodat de enkels geen kant op kunnen. Vanaf de onderbroek tot de heupen is er vrij zicht op bebloede blote benen, billen en onderrug.

Hoewel je weet dat het Mendieta is, verdwijnt haar persoon totaal in dit beeld: je ziet een slachtoffer van verkrachting en moord. De foto’s ervan zijn behoorlijk aangrijpend (zie mijn Pinterest bord), dus voor de toeschouwers in 1973 moet het helemaal een heftig gezicht zijn geweest.

De performance van Mendieta is een verwijzing naar de vrouw die daadwerkelijk is verkracht en vermoord op de universiteitscampus. Een ernstig crimineel vergrijp, dat doorgaans gauw weggemoffeld wordt onder de noemer ‘ze zal er wel om gevraagd hebben’. De performance van Mendieta – slechts een paar dagen na het gebeuren – zorgt ervoor dat het geweld en het slachtoffer van dit geweld niet stilletje de doofpot in kan. Dít gebeurt er nou, lijkt ze te roepen, kijk dan! Zó erg is het!

Ze maakt in die periode een aantal vergelijkbare tableaux vivants. Ze legt bijvoorbeeld koffers met bloederige dierlijke delen neer op de campus, of poseert halfnaakt in het struikgewas met een onderlijf vol bloed, zoals in Rape performance (1973). Het veroorzaakt nogal eens opschudding, omdat niet iedereen weet dat het om performances gaat. Zo heeft een medestudent Bloody Mattresses (1973) gemeld aan zijn klas: hij beschreef het gruwelijke tafereel dat hij vond in een verlaten boerderij vlakbij de campus. Andere wisten hem te vertellen dat hij bij toeval Mendieta’s laatste tableaux had gevonden.

Volgens Olga Viso wil Mendieta’s met deze tijdelijke kunstwerken buiten de traditionele galerieën of museums een publieke reactie en openbaar gesprek over geweld uitlokken, omdat geweld volgens Mendieta vaak gesublimeerd wordt in de samenleving. (Unseen Mendieta, 2008, p.23, zie Bronnen). Nu betekent sublimeren twee dingen, een natuurkundige, dat een vaste toestand direct overgaat naar damp of andersom, en je hebt de psychologische betekenis: de truc van de geest om verlangens, driften, neigingen en zaken die angst en verdriet oproepen uit het bewustzijn weg te houden.

Mendieta bedoelt vrijwel zeker de psychologische betekenis. Aan haar zal het in ieder geval niet liggen om die menselijk geest eens goed wakker te schudden.

Bronnen:

  • Ana Mendieta. She Got Love, 2013, Skira, edited by Beatrice Merz and Olga Gambari.
  • Feminist Avant-garde: Art of the 1970s : the Sammlung Verbund Collection, Vienna, 2016, Gabriele Schor, Prestel Verlag, p.341-345.
  • Linda Montano, An Interview with Ana Mendieta, Sulfur 8, no.1, Spring 1988. In:Ana Mendieta. She Got Love, 2013, Skira, p.200-207. (Het interview is gehouden toen Mendieta in Rome was, zo blijkt uit het gesprek zelf. De precieze datering heb ik ondanks veel gezoek niet kunnen achterhalen, maar in 1983 kreeg ze de Rome Prijs van de Amerikaanse Academie in Rome. Haar nicht Raquel Cecilia Mendieta vertelt in een van de filmpjes (zie hieronder) dat ze de laatste paar jaar van haar leven in Rome was, dus de periodisering moet 1983-1985 zijn.)
  • Olga Viso, Unseen Mendieta. The Unpublished Works of Ana Mendieta, 2008, Prestel.
  • Vrouw|en Kunst, 2002, Taschen, p.342-347.
  • WACK! art and the feminist revolution, 2007, Mitt Press, London, edited by Lisa Gabrielle Mark, p.265-266.

Internetbronnen: Aware, Corazón Pictures, studio international, artnet,Cuban art news, YouTube: Raquel Cecilia Mendieta: The Films of Ana Mendieta (half uur durende lezing met beeldmateriaal); Ana Mendieta: Traces/Stopy | Krátký dokument | Galerie Rudolfinum (met mooie beelden van haar kunstwerken); Hayward Gallery Exhibition Trailer: Ana Mendieta, Traces (het enige filmpje dat ik heb kunnen vinden waarop Ana Mendieta zélf heel even aan het woord is).

De komende tijd zal ik in de vorm van een feuilleton de lezer meenemen in mijn zoektocht. De zoektocht naar wat? Iets met kunst, performance, Abramović, feminisme, esthetica, filosofie. Dat wordt in de loop van de tijd duidelijk. Inhoudsopgave Feuilleton Abramović, met links per aflevering.

Aflevering 209 Ana Mendieta: bloed, bloed, bloed

Ana Mendieta, Untitled (Self-Portrait with Blood), 1973. Gevonden op: https://www.tate.org.uk/art/artworks/mendieta-untitled-self-portrait-with-blood-t13354. Presented by the American Patrons of Tate, courtesy of the Latin American Acquisitions Committee 2010 http://www.tate.org.uk/art/work/T13354.

1972 is een jaar waarin Ana Mendieta heel veel werk maakt. Ze is druk op zoek, maakt haar eigen ontdekkingsreis in de wereld van de kunst, naar wat zij zelf kan bewerkstelligen, en de vele mogelijkheden die zich aandienen via het intermediaprogramma van Hans Breder (zie aflevering 205). Ze maakt in dat jaar veel fotografische series, vooral op 35 mm dia’s, die de metamorfosen van haar gezicht en lichaam vastleggen (afleveringen 204-208).

In 1973, na haar project met de bloedende kip (zie aflevering 208), werkt ze steeds vaker met bloed. Zo maakt ze Untitled (Self-Portrait with Blood), de afbeelding bij deze aflevering is er één van een serie dia’s die ze van zichzelf maakte. Hoewel de link met haar andere series met gezichtstransformaties (Facial Hair TransplantFacial Cosmetic VariationsGlass on Face, zie aflevering 206) snel is gelegd, voelt dit project toch anders aan.

Er is bij het zelfportret met bloed geen sprake van min of meer gewelddadige ingrepen aan, in en rondom haar gezicht zoals bij de transformaties. Ze laat slechts warm bloed vanaf haar voorhoofd over haar gezicht druipen. Op de een of andere manier doet het zelfs zacht aan, een stroom leven die over haar gezicht aait.

Tegelijkertijd staat bloed natuurlijk bol van de – vaak gewelddadige – symboliek. Je kunt wellicht een tot bloedens toe geslagen vrouw zien, je kunt een vergelijking maken met de kruisiging van Christus (Mendieta is katholiek opgevoed en voelt in die vroege kunstenaarsjaren nog een sterke verbondenheid met het katholicisme), je kunt ook een wie-maakt-me-wat blik in het zelfportret zien.

Belangrijk is om te beseffen dat Mendieta dit zelfportret maakt in een tijd dat bloed door meerdere kunstenaars al was gebruikt als protest tegen sociale normen en conventies. Zij, vooral de mannen, wilden die fronsende wenkbrauwen van de gegoede burgerij. De kunstenaars die bekend staan onder de naam ‘Weense Actionisten’ hadden hier een handje van: liters varkensbloed werd er over naakte kunstenaars gegoten.

De voorlopers van het bloedvergieten hebben Mendieta misschien op een idee gebracht, al kijkt ze zelf heel anders naar bloed dan de Weense Actionisten, voor wie het een middel tot hun doel was: de fronsende wenkbrauwen bij het publiek. Bij Mendieta hoort bloed bij het leven, bij de kracht en magie die ze zoekt (zie aflevering 204). Bloed is ook menstruatiebloed, is vruchtbaarheid, is moeder aarde.

Ondanks dat alles gebruikt ze ook bloed voor haar – in álle boeken en andere teksten over Mendieta genoemde – performance Rape Scene, of zoals ze het zelf ook wel noemde Rape Tableau (1973).

Bronnen:

  • Ana Mendieta. She Got Love, 2013, Skira, edited by Beatrice Merz and Olga Gambari.
  • Feminist Avant-garde: Art of the 1970s : the Sammlung Verbund Collection, Vienna, 2016, Gabriele Schor, Prestel Verlag, p.341-345.
  • Linda Montano, An Interview with Ana Mendieta, Sulfur 8, no.1, Spring 1988. In:Ana Mendieta. She Got Love, 2013, Skira, p.200-207. (Het interview is gehouden toen Mendieta in Rome was, zo blijkt uit het gesprek zelf. De precieze datering heb ik ondanks veel gezoek niet kunnen achterhalen, maar in 1983 kreeg ze de Rome Prijs van de Amerikaanse Academie in Rome. Haar nicht Raquel Cecilia Mendieta vertelt in een van de filmpjes (zie hieronder) dat ze de laatste paar jaar van haar leven in Rome was, dus de periodisering moet 1983-1985 zijn.)
  • Olga Viso, Unseen Mendieta. The Unpublished Works of Ana Mendieta, 2008, Prestel.
  • Vrouw|en Kunst, 2002, Taschen, p.342-347.
  • WACK! art and the feminist revolution, 2007, Mitt Press, London, edited by Lisa Gabrielle Mark, p.265-266.

Internetbronnen: Aware, Corazón Pictures, studio international, artnet,Cuban art news, YouTube: Raquel Cecilia Mendieta: The Films of Ana Mendieta (half uur durende lezing met beeldmateriaal); Ana Mendieta: Traces/Stopy | Krátký dokument | Galerie Rudolfinum (met mooie beelden van haar kunstwerken); Hayward Gallery Exhibition Trailer: Ana Mendieta, Traces (het enige filmpje dat ik heb kunnen vinden waarop Ana Mendieta zélf heel even aan het woord is).

De komende tijd zal ik in de vorm van een feuilleton de lezer meenemen in mijn zoektocht. De zoektocht naar wat? Iets met kunst, performance, Abramović, feminisme, esthetica, filosofie. Dat wordt in de loop van de tijd duidelijk. Inhoudsopgave Feuilleton Abramović, met links per aflevering.