Aflevering 309 Videoartist Susan Mogul pakt het humorvol aan

Susan Mogul, Take Off, 1974. Video op vimeo: https://vimeo.com/135643779. Klik op de foto om de video te bekijken.

Susan Mogul (1949) is een echte videoartist. Ze heeft zich flink kunnen uitleven als deelnemer aan de Woman’s Building vrouwengroep in Los Angeles, in 1974 opgezet door Judy Chicago (zie afleveringen 110, 111 en 280).

Mogul was in 1973 al actief met video, dus vijf jaar voordat Feministische Kunst Internationaal plaatsvond. In haar eerste video’s valt haar gevoel voor humor op, ook bij haar collega’s uit de kunstwereld: ‘Susan, je bent zo grappig’. Als ze in 1976 piekert over hoe het nu moet als ze het niet zal maken als kunstenaar, wat er gebeurt als ze haar ogen verliest, pakt ze de ‘tip’ van haar collega’s op om een ‘back-up carrière’ als stand-upcomedian te gaan opbouwen. In de video die ze vervolgens maakt, Big Tip, Back Up, Shut Out, probeert ze een paar grappen uit bij een ingebeeld publiek met – natuurlijk – haar ogen stijf dichtgeknepen.

Haar eerste video was Dressing Up. Lucy Lippard schrijft daarover: ‘De zeer grappige videoverhalen van Susan Mogul, waarin ze overgaat van ontkleed naar gekleed en daarbij herinneringen ophaalt over de geschiedenis van elk kledingstuk’ (From the center, feminist essays on women’s art, Dutton, New York, 1976, p.102).

De tweede video die ze maakt, Take Off, waarvan een stukje bij deze aflevering te zien is (klik op de foto of de link in het bijschrift), is ontstaan in 1974 in haar studio in Los Angeles. Deze video is getoond bij Feministische Kunst Internationaal. Mogul onderzocht tijdens de Feminist Studio Workshop, onderdeel van de Woman’s Building, de representaties door mannelijke kunstenaars van hun seksualiteit en vergeleek dit met die van vrouwelijke kunstenaars. Haar model voor het mannelijke perspectief werd Vito Acconci (1940-2017), en dan vooral de video Undertone, uit 1972.

Op die video zie je Acconci zittend in net zo’n simpele setting aan een houten tafeltje als Mogul in haar Take Off. Hij zit dicht tegen de tafelrand aan, ogen neergeslagen, constant pratend (hij schijnt een erotisch verhaal te vertellen) en heen en weer bewegend. Volgens Mogul moeten zijn bewegingen de indruk wekken dat hij zit te masturberen. Haar video Take Off is ‘mijn ultieme reactie en commentaar op Acconci en een uitdrukking van mijn seksualiteit’.

Ik moet zeggen, de video van Mogul  is een stuk leuker en interessanter dan de video van Acconci. Zij reageert op zeer creatieve wijze op het werk van Acconci met een geheel eigen performance. Die aanpak vind ik bovendien veel meer inspirerend dan Abramović’ re-enactment van een ander werk van Acconci, Seedbed, in haar Seven Easy Pieces (zie aflevering 83).

Bron video’s en tekst Mogul, naast haar eigen site: Video Data Bank, waar helaas steeds maar kleine stukjes van Moguls video’s te zien zijn.

NB. In De Appel, te Amsterdam, vonden performances plaats en waren er video’s en films te zien van 29 november 1978 tot 31 januari 1979, als onderdeel van de museumtentoonstelling Feministische Kunst Internationaal (feministische kunst internationaal, 1978, p.97). De performances zijn besproken in de afleveringen 296-303. In de komende afleveringen volgt een verzameling video’s.

De komende tijd zal ik in de vorm van een feuilleton de lezer meenemen in mijn zoektocht. De zoektocht naar wat? Iets met kunst, performance, Abramović, feminisme, esthetica, filosofie. Dat wordt in de loop van de tijd duidelijk. Inhoudsopgave Feuilleton Abramović, met links per aflevering.

Aflevering 305 Feminisme en VideoArt

Natalia LL, Consumer art, 1972. Photographs 100x100cm. Gevonden op: https://nataliall.com/en/the-70s/.

Naast de performances in De Appel, te Amsterdam (zie afleveringen 296-303), werden er ook video’s, films en documentatiemateriaal getoond. Hiervoor is een aparte catalogus gemaakt die – voor zover ik kan achterhalen – niet meer verkrijgbaar is.

Op de site van De Appel worden wel de kunstenaars genoemd die video’s en films (zouden) vertonen, te weten Lynda Benglis, Mary Beth Edelson, Suzanne Lacy, Natalia LL, Christa Maiwald, Susan Milano, Susan Mogul, Ulrike Rosenbach, Marja Samson en Hannah Wilke. Ook vond ik nog een pagina op deappel.nl met wat oude foto’s van en een klein beetje tekst over de video’s.

In de tentoonstellingscatalogus feministische kunst internationaal staat vermeld dat om verschillende redenen de video’s van Natalia LL en Mary Beth Edelson niet getoond worden (1978, p.100). Natuurlijk heb ik flink gezocht naar dat oude videomateriaal, waarbij ik allereerst heb geprobeerd erachter te komen om welke video’s het gaat.

Van één kunstenaar weet ik dat zeker, omdat zij dat in haar Resume op haar website heeft opgenomen. Dit is het geval bij Susan Mogul (1949). Verder heb ik iets bruikbaars kunnen vinden van Lynda Benglis, Suzanne Lacy, Marja Samson en Hannah Wilke. Van Christa Maiwald heb ik echt niks kunnen vinden en van Susan Milano bijna niets, eigenlijk alleen een foto en een paar woorden over de video op die bovengenoemde pagina van De Appel.

Video’s van Ulrike Rosenbach zijn eerder aan bod gekomen in dit feuilleton, bijvoorbeeld aflevering 145 met Salto Mortale II. Op haar een eigen, uitgebreide website is ook het nodige te vinden. Video’s van Mary Beth Edelson (1933) zijn schaars, en gaan eigenlijk altijd óver haar in plaats van dat de video zelf het kunstwerk is. Er is overigens in dit feuilleton genoeg over haar te vinden (bijvoorbeeld de afleveringen 152, 192, 205, 217 en 291-295).

Van Natalia LL vond ik in eerste instantie maar één video, waarop ze – gezicht in close-up – een banaan eet. Niet zomaar hap-kauw-slik-weg, nee, traag verorbert ze de banaan met veel tong- en lipbewegingen. Je kunt het niet eens suggestief noemen, daarvoor is het te plat, te overduidelijk wat de bedoeling is. Die ene video, die oorspronkelijk ruim een half uur duurt (😱), vind je wel vele malen terug, in – meestal door mannen – geknipte versies van een paar minuten. Daarnaast zijn van dezelfde beelden series foto’s te vinden.

En wat denk ik dan? Iets heel simpels, namelijk: Waarom?!?!?! Wat betekent: toch maar verder speuren. En ik heb inderdaad meer gevonden. Zelfs een uitgebreide website.

Maar eerst aandacht voor Lynda Benglis.

De komende tijd zal ik in de vorm van een feuilleton de lezer meenemen in mijn zoektocht. De zoektocht naar wat? Iets met kunst, performance, Abramović, feminisme, esthetica, filosofie. Dat wordt in de loop van de tijd duidelijk. Inhoudsopgave Feuilleton Abramović, met links per aflevering.